Overgang en gewichtstoename: waarom de weegschaal ineens anders reageert

Veel vrouwen merken rond de overgang dat hun gewicht anders reageert dan vroeger. Je eet niet meer dan voorheen en je beweegt evenveel, en toch kruipt de weegschaal langzaam omhoog. Vaak verschuift het gewicht ook naar je buik. Dat is geen gebrek aan discipline, maar een combinatie van hormonen, leeftijd en leefstijl. Wie begrijpt wat er in deze periode in het lichaam gebeurt, kan er ook beter op inspelen.

Wat er in je lichaam verandert tijdens de overgang

De overgang is de periode waarin de eierstokken geleidelijk minder hormonen aanmaken. Vooral de hoeveelheid oestrogeen daalt, eerst met pieken en dalen en later blijvend. De meeste vrouwen komen tussen hun 45e en 55e in deze fase terecht en die kan enkele jaren duren. Oestrogeen heeft niet alleen invloed op de menstruatie, maar ook op de manier waarop je lichaam vet opslaat. Daardoor verandert er meer dan alleen je cyclus.

Waarom het gewicht zich vaker rond je buik verzamelt

Voor de overgang slaat het lichaam vet vaak op rond de heupen en dijen. Wanneer de oestrogeenspiegel daalt, verschuift die opslag bij veel vrouwen naar de buik. Je kunt dus evenveel wegen als een paar jaar geleden, terwijl je broek ineens anders zit. Buikvet ligt deels rond de organen en hangt samen met een grotere kans op hart- en vaatziekten en diabetes type 2.

Juist daarom is het zinvol om in deze periode ook op je middel te letten en niet alleen op het getal op de weegschaal.

Minder spiermassa betekent een lager verbruik

Los van de hormonen speelt ook leeftijd een rol. Naarmate je ouder wordt, neemt je spiermassa langzaam af als je er niets aan doet. Spieren verbruiken ook in rust energie, dus met minder spieren verbrand je op een dag minder calorieën. Eet je hetzelfde als tien jaar geleden, dan blijft er net iets meer over. Dat verschil is per dag klein, maar over een paar jaar loopt het behoorlijk op.

Slaap, stress en opvliegers spelen eveneens een rol

Veel vrouwen slapen in de overgang slechter, vaak door opvliegers of nachtelijk zweten. Wie structureel te weinig slaapt, heeft overdag vaak meer trek en vooral meer zin in snelle suikers. Ook stress en stemmingswisselingen kunnen invloed hebben op wat en hoeveel je eet. Daarbij komt dat je na een onrustige nacht minder energie hebt om te bewegen. Zo versterken de klachten en het gewicht elkaar soms ongemerkt.

Hebben opvliegers, slecht slapen of somberheid veel invloed op je dagelijks leven? Bespreek dan met je huisarts wat er mogelijk is. Er bestaan verschillende vormen van behandeling bij overgangsklachten, afhankelijk van je klachten en je gezondheid.

Wat helpt om je gewicht stabiel te houden

Met je dagelijkse gewoontes kun je gelukkig veel bijsturen. Krachttraining helpt om spiermassa te behouden en daarmee je verbruik op peil te houden. Denk aan twee keer per week oefeningen met gewichten of met je eigen lichaamsgewicht, zoals squats of push-ups. Daarnaast blijft dagelijks bewegen belangrijk, ook als dat gewoon een stevige wandeling is.

Kleine aanpassingen in je dagelijkse routine kunnen al een groot verschil maken voor hoe je lichaam reageert.

Bij voeding draait het niet om strenge diëten, maar om keuzes die je lang volhoudt. Eet voldoende eiwitten, veel groente en volkorenproducten, en beperk sterk bewerkte producten, suiker en alcohol. Let ook op je porties, want je lichaam heeft simpelweg iets minder nodig dan vroeger. Een vast slaapritme en regelmatig een moment van ontspanning helpen je bovendien om minder op trek te eten.

Wanneer het verstandig is om hulp te zoeken

Kom je ondanks een gezonde leefstijl blijvend aan, of maak je je zorgen over je gewicht? Dan is het verstandig om dit met je huisarts te bespreken. Die kan nagaan of er een andere oorzaak meespeelt, zoals een trage schildklier of het gebruik van bepaalde medicijnen. Ook bij overgewicht met gezondheidsrisico’s kan een arts met je meedenken over passende begeleiding. Meer uitleg over gewicht en behandeling vind je bijvoorbeeld bij Goodweigh.

Geef je lichaam de tijd om te wennen

De overgang is een fase waarin je lichaam opnieuw zijn evenwicht zoekt. Dat de weegschaal anders reageert, betekent niet dat je er niets aan kunt doen. Het vraagt wel om een andere aanpak dan vroeger, met meer aandacht voor spieren, slaap en rust. Verwacht geen resultaat binnen een paar weken, maar bouw stap voor stap gewoontes op die bij jouw leven passen. Zo blijf je ook na de overgang goed in je vel zitten.